است يعنى غالب آنست كه خبر بدون « ان » باشد پس بايد گفت كاد حسن يكتب . وامّا افعالىكه براى شروع هستند هرگز با ان نباشد پس بايد گفت طفق حسن يكتب . فصلٌ : افعال قلوب ديگر از افعالىكه ناسخ مبتدى و خبرند افعال قلوبند و آنها افعالى باشند كه بمعنى ظن و يقين و اعتقادند به‌همين جهت آنها را افعال قلوب ناميده‌اند زيرا كه ظن ، يقين و اعتقاد از خصايص قلب است و عمل اينها نصب است بمبتدى و خبر بعد از گرفتن فاعل براى خود . پس مبتدى و خبر هر دو مفعول اينها شوند . مبتدى ، مفعول اول گفته شود و خبر مفعول دوم . واصول اينها سه فعل است و آن : « علم است و ظن است و اعتقاد » . و هر چه غير از اين سه گفته شود به‌معنى يكى از اين سه خواهد بود . مثال چون : « علمت يا ظننت يا اعتقدت حسناً عالماً » . و آنچه به‌معنى علم است رأى چون « رأيتك عالماً » و « وجد » است چون « وجدتك صابراً » و « درى » است چون « دريتك كاتباً » و آنچه به‌معنى ظن است « رأى » است چون « رأيتك شاعراً » و « حسب » چون « حسبتك طبيباً » و « خلت » چون « خلتك مريضاً » و « زعم » چون « زعمتك تاجراً » و آنچه به‌معنى اعتقاد است « جعل » چون « جعلتك عالماً » و اين غير جعل بمعنى شرع است و ديگر « عدّ » است چون « عددتك قائماً » وبدان‌كه اين افعال اگر يكى از دو مفعول مقدم بر آنها شده باشد از عمل ملغى شود چون « حسن علمت فاضلٌ » وگاه شود كه عمل كنند .